1. Chuẩn bị giống
- Cơ cấu giống lúa vụ Xuân:
+ Nhóm lúa thuần chất lượng chiếm khoảng 75-80% diện tích gieo trồng trong đó tập trung vào một số giống chủ yếu như: J02, TBR225, Đài thơm 8, VNR20, HD11, HDT8,…; các giống nếp 87, nếp 97, nếp A Sào.
+ Nhóm giống lúa thuần năng suất chiếm tỷ lệ khoảng 15 - 17% diện tích gieo trồng tập trung vào một số giống chủ yếu như: Khang dân, Thiên ưu 8, QR15, DDB18,..
+ Nhóm giống lúa lai chiếm khoảng 1- 2% diện tích gieo trồng, tập trung vào các giống Nhị Ưu 838, TH3-5, Th3-3,…
- Chất lượng giống: Sử dụng giống nguyên chủng và giống xác nhận 1 được mua tại các cơ sở buôn bán có uy tín, đảm bảo tiêu chuẩn chất lượng.
- Chuẩn bị nguồn giống lúa dự phòng để gieo mạ hoặc gieo thẳng, gieo sạ kịp thời nếu rét kéo dài gây thiếu mạ.
2. Thời vụ
- Theo dõi sát diễn biến thời tiết và lịch làm đất, lấy nước của từng xứ đồng để bố trí lịch thời vụ gieo mạ cụ thể đảm bảo có đủ mạ chất lượng cao phục vụ cấy lúa Xuân trong khung thời vụ tốt nhất, khổng để ruộng chờ mạ, không cấy mạ già, mạ ống.
- Đối với giống J02 gieo mạ từ ngày … đến ngày…; các giống lúa khác gieo mạ từ ngày 20/01 đến 03/02/2026.
3. Ngâm ủ
- Trước khi ngâm cần kiểm tra lại số lượng giống cần dùng, nên phơi lại thóc giống khoảng vài giờ dưới nắng nhẹ.
- Thời gian ngâm và ủ theo hướng dẫn của nhà sản xuất đối với từng loại giống. Ngâm thóc giống bằng nước ấm 50 - 54oC (2 sôi + 3 lạnh), chú ý thay nước thường xuyên để tránh nước bị chua gây thối hạt giống. Khi hạt đã hút đủ nước, đãi sạch nước chua, gói thóc vào bao tải, bao không kín hơi, để ráo nước rồi đem ủ.
- Để mộng mạ phát triển cân đối giữa rễ và mầm, khi hạt thóc đã nứt nanh nên ngâm nước ngay (ngày ngâm nước, đêm cho lên ủ kín). Mộng mạ đạt tiêu chuẩn khi có rễ dài bằng 1/3 - 1/2 hạt thóc, mầm mạ mới nhú.
4. Làm đất
- Chọn đất nơi khuất gió, cao ráo, thuận lợi cho việc tưới tiêu để làm ruộng mạ. Bố trí gieo mạ thành từng vùng tập trung để tiện chăm sóc, tưới tiêu và quản lý ruộng mạ.
- Ruộng mạ bằng phẳng, cày bừa kỹ, nhuyễn bùn, sạch cỏ dại; mặt luống phẳng, rộng từ 1,2 - 1,4m, cao 10 - 25cm, rãnh rộng 30 - 40cm, dễ thoát nước, chăm sóc cho mạ.
5. Phân bón
- Bón phân cho mạ: Lượng bón cho 1m2 mạ từ 0,1- 0,2kg lân + 2kg phân chuồng hoai mục.
- Cách bón: bón lót toàn bộ phân chuồng và phân lân trước khi bừa lần cuối.
6. Gieo và chăm sóc mạ
Gieo mạ theo phương thức mạ dược là chủ yếu, khuyến khích áp dụng gieo mạ khay để cấy máy.
- Lượng giống: 0.5 - 0.7 kg giống/sào lúa cấy.
- Mật độ gieo: 0.1 kg/1m2 hoặc có thể gieo thưa.
- Nên gieo mạ vào cuối giờ sáng và đầu giờ chiều, khi nhiệt độ không khí trên 15oC. Sau khi gieo xong tiến hành che phủ nilon ngay. Đảm bảo 100% diện tích mạ được che phủ nilon.
- Chăm sóc mạ: luôn giữ cho mạ đủ ấm, ẩm, không giữ nước trên mặt luống. Khi mạ đạt 1,5 lá đưa nước láng mặt luống mạ nhằm giữ ấm chân mạ (đối với mạ gieo trên ruộng). Những ngày nhiệt độ ban ngày trên 20oC, có nắng ấm phải tiến hành mở nilon ở hai đầu luống mạ để tạo thông thoáng, tránh hiệu ứng nhà kính gây nóng và làm cháy lá, chiều tối tiếp tục che lại. Giữ cho mạ luôn đủ ẩm, khi cây mạ được 2.5 - 3.5 lá tiến hành đem cấy. Trước khi cấy 4 - 5 ngày mở nilon hai đầu luống, trước cấy 2 - 3 ngày bỏ nilon hoàn toàn để luyện cho mạ quen với môi trường.
Chú ý:
- Tuyệt đối không bón phân thúc cho mạ, đặc biệt ở giai đoạn trước khi cấy vì cây mạ sẽ non, mềm, không đanh dảnh, chống chịu kém, rất dễ chết khi cấy ra ruộng nếu gặp rét đậm, rét hại.
- Nhằm giảm thiểu rác thải nhựa sử dụng trong ngành nông nghiệp, các thôn đẩy mạnh tuyên truyền, hướng dẫn người dân thu gom nilon sau khi sử dụng tránh gây ô nhiễm môi trường./.
Hương Giang - Lê Hân