Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng là sự kiện chính trị trọng đại của Đảng và dân tộc, là dấu mốc lịch sử của đất nước trong thời đại Hồ Chí Minh. Một trong những nhiệm vụ quan trọng của Đại hội là bầu Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa mới.
Quang cảnh Đại hội lần thứ XIV của Đảng trong phiên làm việc ngày 21-1-2026. Ảnh: Bảo Lâm
Trong phát biểu bế mạc Hội nghị lần thứ mười lăm Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII, Tổng Bí thư Tô Lâm cho biết, Ban Chấp hành Trung ương đã thống nhất thông qua báo cáo về công tác nhân sự của Đảng để báo cáo Đại hội lần thứ XIV của Đảng và biểu quyết thông qua với số phiếu tập trung cao nhân sự giới thiệu tham gia Ban Chấp hành Trung ương khóa XIV, giới thiệu nhân sự tham gia Bộ Chính trị, Ban Bí thư, lãnh đạo chủ chốt của Đảng và Nhà nước nhiệm kỳ 2026-2031 để trình Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng xem xét, quyết định và tổ chức bầu cử theo Điều lệ và quy định của Đảng.
Theo Quy chế Bầu cử ban hành kèm theo Quyết định số 190-QĐ/TƯ ngày 10-10-2024 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng, việc bầu cử trong Đảng thực hiện theo nguyên tắc tập trung dân chủ; bình đẳng, trực tiếp, đa số quá bán.
Hình thức bầu cử bỏ phiếu kín được thực hiện trong các trường hợp: Bầu Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ Chính trị, Tổng Bí thư, Ban Bí thư; bầu Ủy ban Kiểm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra; lấy phiếu xin ý kiến về các ứng cử viên để đưa vào danh sách bầu cử… Biểu quyết giơ tay (sử dụng thẻ đảng viên để biểu quyết) thực hiện trong trường hợp thông qua số lượng và danh sách bầu cử.
Về trình tự, thủ tục bầu cử, trước hết, Đoàn Chủ tịch Đại hội báo cáo với Đại hội về yêu cầu, tiêu chuẩn, cơ cấu, số lượng của cấp ủy khóa mới do cấp ủy cấp triệu tập đại hội chuẩn bị; đại hội thảo luận về yêu cầu, tiêu chuẩn, cơ cấu cấp ủy khóa mới, biểu quyết về số lượng cấp ủy viên (theo sự chỉ đạo và hướng dẫn của cấp ủy cấp trên về khung số lượng cấp ủy viên ở mỗi đảng bộ).
Tiếp đến, Đoàn Chủ tịch Đại hội đề cử danh sách nhân sự do cấp ủy cấp triệu tập đại hội chuẩn bị.
Sau đó, Đại hội tiến hành ứng cử, đề cử. Đoàn Chủ tịch tổng hợp danh sách những người ứng cử, được đề cử, đề xuất những trường hợp được rút và không được rút khỏi danh sách bầu cử, báo cáo đại hội xem xét, quyết định. Lấy phiếu xin ý kiến của đại hội đối với các trường hợp ứng cử, được đề cử (nếu có).
Bước tiếp theo là lập danh sách bầu cử; lấy biểu quyết của đại hội thông qua số lượng và danh sách bầu cử.
Tiếp đó, Đoàn Chủ tịch giới thiệu danh sách ban kiểm phiếu gồm một trưởng ban và một số ủy viên là những đại biểu không có tên trong danh sách bầu cử. Đại hội biểu quyết thông qua danh sách ban kiểm phiếu. Ban kiểm phiếu hướng dẫn cách thức bỏ phiếu; kiểm tra và niêm phong thùng phiếu trước khi bỏ phiếu; phát phiếu bầu cử cho đại biểu. Đại hội tiến hành bầu cử; ban kiểm phiếu tiến hành kiểm tổng số phiếu phát ra, thu về báo cáo đại hội; kiểm phiếu và công bố kết quả bầu cử cấp ủy khóa mới.
Tổng Bí thư Tô Lâm tại phiên làm việc ngày 21-1-2026 tại Đại hội lần thứ XIV của Đảng. Ảnh: Daihoidangtoanquoc.vn
Quy chế bầu cử cũng nêu cụ thể các nội dung bầu Bộ Chính trị, bầu Ban Bí thư, bầu Tổng Bí thư và bầu Ủy ban Kiểm tra Trung ương, Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Trung ương.
Theo đó, bầu Bộ Chính trị gồm có 9 bước (Điều 23):
1. Phiên họp thứ nhất của Ban Chấp hành Trung ương Đảng do đồng chí Tổng Bí thư khóa trước (tái cử hoặc không tái cử) làm triệu tập viên khai mạc và chủ trì cho đến khi bầu xong Đoàn Chủ tịch hội nghị.
Trường hợp đồng chí Tổng Bí thư khóa trước không thể làm triệu tập viên thì Đoàn Chủ tịch Đại hội cử triệu tập viên.
2. Đoàn Chủ tịch Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương Đảng báo cáo về đề án và đề nghị số lượng Ủy viên Bộ Chính trị cần bầu.
3. Hội nghị thảo luận, biểu quyết về số lượng Ủy viên Bộ Chính trị.
4. Đoàn Chủ tịch báo cáo danh sách những đồng chí được Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa trước đề cử vào Bộ Chính trị.
5. Tiến hành ứng cử, đề cử.
6. Họp tổ để thảo luận.
7. Đoàn Chủ tịch tổng hợp danh sách những người tự ứng cử, được đề cử; đề xuất những trường hợp được rút và không được rút khỏi danh sách bầu cử, báo cáo hội nghị xem xét, quyết định.
Lấy phiếu xin ý kiến của hội nghị đối với những người ứng cử, được đề cử tại hội nghị (nếu cần).
8. Lập danh sách bầu cử, hội nghị biểu quyết thông qua số lượng và danh sách bầu cử Bộ Chính trị.
9. Bầu cử, kiểm phiếu, công bố kết quả bầu cử.
Bầu Tổng Bí thư (Điều 24) gồm 5 bước:
1. Đoàn Chủ tịch báo cáo về yêu cầu, tiêu chuẩn Tổng Bí thư và dự kiến nhân sự Tổng Bí thư được Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa trước giới thiệu, ý kiến giới thiệu của Bộ Chính trị khóa mới, kết quả giới thiệu nhân sự Tổng Bí thư của Đại hội để hội nghị tham khảo.
2. Họp tổ để thảo luận và tiến hành ứng cử, đề cử.
3. Đoàn Chủ tịch tổng hợp danh sách những người tự ứng cử, được đề cử; đề xuất những trường hợp được rút và không được rút khỏi danh sách bầu cử, báo cáo hội nghị xem xét, quyết định.
Lấy phiếu xin ý kiến của hội nghị đối với những người ứng cử, được đề cử tại hội nghị (nếu cần).
4. Lập danh sách bầu cử, hội nghị biểu quyết thông qua số lượng và danh sách bầu cử.
5. Bầu cử, kiểm phiếu, công bố kết quả bầu cử.
Bầu Ban Bí thư (Điều 25) gồm 8 bước:
1. Đồng chí Tổng Bí thư thay mặt Đoàn Chủ tịch Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương Đảng báo cáo về đề án và đề nghị số lượng Ủy viên Ban Bí thư cần bầu.
2. Hội nghị thảo luận, biểu quyết về số lượng Ủy viên Ban Bí thư.
3. Đoàn Chủ tịch báo cáo danh sách những đồng chí được Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa trước đề cử vào Ban Bí thư.
4. Tiến hành ứng cử, đề cử.
5. Họp tổ để thảo luận.
6. Đoàn Chủ tịch tổng hợp danh sách những người tự ứng cử, được đề cử; đề xuất những trường hợp được rút và không được rút khỏi danh sách bầu cử, báo cáo hội nghị xem xét, quyết định.
Lấy phiếu xin ý kiến của hội nghị đối với những người tự ứng cử, được đề cử tại hội nghị (nếu cần).
7. Lập danh sách bầu cử, hội nghị biểu quyết thông qua số lượng và danh sách bầu cử Ban Bí thư.
8. Bầu cử, kiểm phiếu, công bố kết quả bầu cử.
Bầu Ủy ban Kiểm tra Trung ương (Điều 26) gồm 7 bước:
1. Đoàn Chủ tịch báo cáo về tiêu chuẩn, cơ cấu, số lượng Ủy viên Ủy ban Kiểm tra Trung ương để hội nghị xem xét, quyết định.
2. Hội nghị tiến hành biểu quyết về số lượng Ủy viên Ủy ban kiểm tra Trung ương.
3. Đoàn Chủ tịch đề cử danh sách do Bộ Chính trị khóa trước giới thiệu bầu Ủy ban Kiểm tra Trung ương và ý kiến của Bộ Chính trị khóa mới.
4. Tiến hành ứng cử, đề cử.
5. Đoàn Chủ tịch tổng hợp danh sách những người tự ứng cử, được đề cử; đề xuất những trường hợp được rút và không được rút khỏi danh sách bầu cử, báo cáo hội nghị xem xét, quyết định.
Lấy phiếu xin ý kiến của hội nghị đối với những người ứng cử, được đề cử tại hội nghị (nếu cần).
6. Lập danh sách bầu cử; hội nghị biểu quyết thông qua số lượng và danh sách bầu cử.
7. Bầu cử, kiểm phiếu, công bố kết quả bầu cử,
Bầu Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Trung ương (gồm 5 bước):
1. Đoàn Chủ tịch báo cáo về yêu cầu, tiêu chuẩn Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Trung ương; nhân sự được Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa trước dự kiến giới thiệu (nếu có) và ý kiến giới thiệu của Bộ Chính trị khóa mới.
2. Tiến hành ứng cử, đề cử.
3. Đoàn Chủ tịch tổng hợp danh sách những người tự ứng cử, được đề cử; đề xuất những trường hợp được rút và không được rút khỏi danh sách bầu cử, báo cáo hội nghị xem xét, quyết định.
Lấy phiếu xin ý kiến của hội nghị đối với các trường hợp tự ứng cử, được đề cử tại hội nghị (nếu cần).
4. Lập danh sách bầu cử, hội nghị biểu quyết thông qua số lượng và danh sách bầu cử,
5. Bầu cử, kiểm phiếu, công bố kết quả bầu cử.